Αναγεννησιακός Νεοπλατωνισμός και Ηλιοκεντρικό Σύστημα – Neoplatonism and heliocentric model

Boticcelli neoplatonismΣτο τέλος του ύστερου Μεσαίωνα στον Ευρωπαϊκό χώρο και κυρίως στην Ιταλική χερσόνησο επικράτησε το κίνημα του Ουμανισμού, μια πτυχή του οποίου ήταν η ανάδειξη κειμένων της αρχαίας Ελληνικής γραμματείας και του Ρωμαϊκού κόσμου. Οι λόγιοι της εποχής για πρώτη φορά ήρθαν σε επαφή με έργα του Πλάτωνα (427 π.Χ. – 347 π.Χ.), του Κικέρωνα (106 π.Χ. – 43 π.Χ.) και πολλών άλλων αρχαίων όπως του Αρχιμήδη (287 π.Χ. – 212 π.Χ.). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να αντιληφθούν ότι η φυσική φιλοσοφία και η αυθεντία του Αριστοτέλη δεν ήταν η μοναδική.
Το φιλοσοφικό ρεύμα του νεοπλατωνισμού αναβίωσε την εποχή της Αναγέννησης και συνέβαλε μεταξύ των άλλων στην διάδοση της φυσικής φιλοσοφίας του Πλάτωνα. Ειδικότερα εμφανίσθηκε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους διαλόγους του Πλάτωνα, όπως για παράδειγμα τον Τίμαιο, που για πρώτη φορά ανακτήθηκαν τον 15ο αιώνα. Η φυσική φιλοσοφία του Πλάτωνα έδωσε το ερέθισμα στους λόγιους της εποχής να επεξεργαστούν το ρόλο των μαθηματικών στον φυσικό κόσμο. Η αντίθεση που ήταν εμφανής μεταξύ της φιλοσοφίας του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη αφορούσε τη χρήση των μαθηματικών στην φύση. Ο Πλάτωνας υποστήριξε τον κυρίαρχο ρόλο τους ενώ ο Αριστοτέλης θεωρούσε ότι έπρεπε να έχουν βοηθητικό.

Ο Κοπέρνικος έζησε μερικά χρόνια της ζωής του στην Ιταλία και ήρθε σε επαφή με τα νέα ρεύματα που επικρατούσαν κατά την Ιταλική Αναγέννηση καθώς και με έργα αρχαίων συγγραφέων. Πίστευε ότι το σύστημα του Πτολεμαίου δεν ερμήνευε ικανοποιητικά τις κινήσεις των ουρανών και ως ένας καλός μαθηματικός και γεωμέτρης που ήταν, κατάφερε με την ωθούμενος από τις ιδέες του νεοπλατωνισμού και με τη βοήθεια βελτιωμένων μαθηματικών να τροποποιήσει το πτολεμαϊκό σύστημα και να συλλάβει το ηλιοκεντρικό.

Το ηλιοκεντρικό σύστημα που πρέσβευε ο Κοπέρνικος δεν μπόρεσε να επικρατήσει πριν περάσουν ακόμα 150 χρόνια. Δύο σημαντικοί μαθηματικοί και αστρονόμοι που συνέβαλαν στην εδραίωση του και επηρεάστηκαν από το νεοπλατωνικό ρεύμα της εποχής ήταν ο Κέπλερ και ο Galileo Galilei (1564 – 1642).

Ο Κέπλερ υιοθέτησε το σύστημα του Κοπέρνικου και επηρεασμένος από τα Πλατωνικά στερεά αρχικά προσπάθησε να γεωμετρικοποιήσει τους ουρανούς. Έπειτα, όταν περιήλθαν σε αυτόν οι παρατηρήσεις των ουρανίων σωμάτων που είχε καταγράψει ο Tycho Brahe (1546 – 1601), θεωρώντας ότι το σύμπαν διακατέχεται από μαθηματικές σχέσεις και αναλογίες διατύπωσε τρείς νόμους σχετικά με τις ουράνιες κινήσεις που αποτέλεσαν σημαντική ανακάλυψη για την αστρονομία και την εδραίωση του ηλιοκεντρικού συστήματος.

Ο Γαλιλαίος θεωρούνταν για την εποχή του πλατωνικός δεδομένου ότι υποστήριξε τη χρησιμότητα των μαθηματικών στην φύση. Η εφεύρεση του τηλεσκοπίου και η μαθηματικοποίηση που εφάρμοζε στην επίλυση των προβλημάτων εδραίωσαν ακόμα περισσότερο το ηλιοκεντρικό σύστημα και την πεποίθηση ότι η Γη γυρίζει.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία:

1. Herbert Butterfield, Η καταγωγή της σύγχρονης επιστήμης (1300-1800), ΜΙΕΤ, Αθήνα, 2010.

2. David Nicholas, Η εξέλιξη του Μεσαιωνικού κόσμου, ΜΙΕΤ, Αθήνα, 2009

3.  Alexandre Koyre, Γαλιλαίος και Πλάτων, Νεύσις, Τεύχος 1, 1994: 51 – 83.

This entry was posted in Επιστήμη and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.