Η εποχή της Αναγέννησης – Renaissance

Καταγόμενος από την Φλωρεντία ο Giotto di Bondone (1267 – 1337) υπήρξε ένας πρωτοπόρος ζωγράφος. Τα έργα του θεωρούνταν καινοτόμα αφού η αναπαράσταση του θρησκευτικού θέματος και των μορφών προσέγγιζαν την πραγματικότητα ενώ οι πίνακές του διέθεταν μία αντίληψη του χώρου. Στη Φλωρεντία την εποχή εκείνη και λίγο αργότερα πραγματοποιήθηκαν εκπληκτικές αλλαγές τόσο στον τρόπο σκέψης όσο και στις εικαστικές τέχνες και μεγαλούργησαν σημαντικές προσωπικότητες. Οι αλλαγές αυτές συνέβησαν σταδιακά από την εποχή του Μεσαίωνα και, δεδομένης της ωρίμανσης των συνθηκών, ηγετικές φυσιογνωμίες, όπως ο Giotto, έδωσαν το έναυσμα της Αναγέννησης. Συνέχεια

Posted in Τέχνη | Tagged ,

Στο Υπόγειο – In the Basement, Isaac Babel

ΜΙΚΡΟ ΠΑΙΔΙ ήμουνα μέγας ψεύτης. Η αιτία ήταν το διάβασμα. Η φαντασία μου ήταν συνεχώς ερεθισμένη. Διάβαζα την ώρα του μαθήματος, στα διαλείμματα, στο δρόμο, καθώς γύριζα στο σπίτι, διάβαζα τη νύχτα κάτω απ’ το τραπέζι, κρυμμένος απ’ το τραπεζομάντιλο που κρεμόταν ως το πάτωμα. Όταν βυθιζόμουν σ’ ένα βιβλίο, ξεχνούσα όλες τις σημαντικές υποθέσεις αυτού του κόσμου, όπως, ας πούμε, να το σκάσω απ’ το σχολείο και να τρέξω στο λιμάνι, ή να μάθω μπιλιάρδο στα καφενεία του ελληνικού δρόμου, ή να πάω να κολυμπήσω στο Λανζερόν. Δεν είχα φίλους. Ποιος θα ‘θελε να χάνει τον καιρό του μ’ ένα αγόρι σαν εμένα; Συνέχεια

Posted in Λογοτεχνία | Tagged

Πληκτικό Απόγευμα – Tarde de tedio, Carmen Martín Gaite

ΑΝΤΕ, σήκω, είχες πει ότι απόψε θα βγαίναμε μαζί σου αν έκανε καλό καιρό και τώρα θέλει να μας βγάλει η Χουάνα. Πες της να μη μας βγάλει. Μας το ‘πες χθες ότι θα βγαίναμε μαζί σου, έτσι; Μάλωσέ τη γιατί δεν μας αφήνει να μπούμε και λέει ότι θα μας δείρει, αν μπούμε, και έσπρωξε τον Ερνέστο και τώρα κλαίει εκεί έξω, δεν τον ακούς; Άντε, γιατί κοιμάσαι, όλο κοιμάσαι, σε βαρέθηκα.

– Χριστέ μου, τι παιδί, δεν μιλάνε έτσι στη μαμά, είν’ αμαρτία. Με συγχωρείτε, κυρία, δεν τα βγάζω πέρα μαζί τους, κάνουν του κεφαλιού τους. Έλα, κούκλα μου, της μαμάς τής πονάει το κεφάλι, η Χουάνα θα σας πάει στο πάρκο. Συνέχεια

Posted in Λογοτεχνία | Tagged ,

Ευέλικτη συσσώρευση – Flexible specialization

Μία σειρά από προβλήματα άρχισαν να εμφανίζονται ήδη από την δεκαετία του 1960 στις δυτικές κοινωνίες που κατέστησαν το καθεστώς του φορντισμού υπό κρίση και κατ’ επέκταση επηρέασαν τις δομές των πόλεων. Από την μία μεριά η οικονομία βρισκόταν υπό ύφεση δεδομένου ότι μειωνόταν η βιομηχανική παραγωγή, δεν πραγματοποιούνταν επιπλέον επενδύσεις, το κόστος των πρώτων υλών αυξανόταν, ενώ από την άλλη υπήρξαν κοινωνικές αναταραχές που είχαν να κάνουν με εργατικές κινητοποιήσεις και γενικότερα αιτήματα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης. Αυτά είχαν ως συνέπεια στις πόλεις που ήταν μεγάλα βιομηχανικά κέντρα να υπάρξει ραγδαία αποβιομηχάνιση αφού πολλές μονάδες έκλειναν ή μετεγκαθίσταντο, αυξήθηκε η ανεργία του ενεργού πληθυσμού και υποβαθμίστηκαν πολεοδομικά συγκροτήματα. Η μεγαλύτερη υποβάθμιση παρατηρήθηκε στα κέντρα των μεγάλων πόλεων και σε περιοχές που ήταν εμφανής η αποβιομηχάνιση. Συνέχεια

Posted in Γεωγραφία | Tagged , ,

Φορντικό καθεστώς συσσώρευσης – Fordism / neo-Fordism

Από το τέλος της δεκαετίας του 1960 και μετά στον ευρωπαϊκό χώρο γίνονταν ανακατατάξεις που σχετίζονταν με κοινωνικές αναταραχές και υφεσιακά προβλήματα στον χώρο της οικονομίας. Ο ορθολογισμός στη λήψη αποφάσεων και οι οικονομικές πρακτικές που ακολουθούνταν στην πολιτική τις τελευταίες δεκαετίες φαίνονταν να μην μπορούν να δώσουν λύσεις στα νέα προβλήματα όπως ήταν η μείωση της βιομηχανικής παραγωγής, η αύξηση της ανεργίας και η ραγδαία αναδιάρθρωση των παραγωγικών δομών στα βιομηχανικά κέντρα της βορείου Ευρώπης.  Μέσα σε αυτό το πλέγμα των προβλημάτων οι επιστήμες αναδιάρθρωσαν την οπτική τους και ειδικότερα για την ανάλυση και επίλυση κοινωνικών φαινομένων εστίασαν στην αλληλεξάρτηση που διέπει τις σχέσεις του ανθρώπινου παράγοντα με το φυσικό περιβάλλον. Ως εκ τούτου η μελέτη των χωρικών μετασχηματισμών απέκτησε καταρχήν κοινωνικό περιεχόμενο.         Συνέχεια

Posted in Γεωγραφία | Tagged , ,

Θετικιστική Γεωγραφία και κανόνας τάξης – Rank Size rule

Ένα ποσοτικό μοντέλο που αναδείχθηκε στα πλαίσια της νέας θετικιστικής Γεωγραφίας ήταν ο κανόνας τάξης – μεγέθους ή σειράς  – μεγέθους.  Ο κανόνας αυτός που ευρύτερα καλείται «Rank – Size rule» χρησιμοποιήθηκε στη Γεωγραφία για να αποδοθεί η μαθηματική έκφραση της πληθυσμιακής κατανομής των πόλεων μιας χώρας μιας περιφερείας ή παγκοσμίως. Η πρώτη αναφορά περί μιας κατανομής που ικανοποιεί τον πληθυσμό των πόλεων πραγματοποιήθηκε από το γερμανό φυσικό  Felix Auerbach (1856 – 1933) το 1913 ενώ αναδιατυπώθηκε και μαθηματικοποιήθηκε το 1949 από τον αμερικάνο γλωσσολόγο George K. Zipf (1902–1950).   Συνέχεια

Posted in Γεωγραφία | Tagged , , ,

Ποσοτική Γεωγραφία – Quantitative Revolution in Geography

Μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στις δυτικές κοινωνίες ήταν διάχυτο το πνεύμα της ανασυγκρότησης. Οι καταστροφές που είχαν επέλθει από τις πολεμικές συρράξεις ήταν σημαντικές και πρωτεύοντα ρόλο στις πολιτικές των δυτικών κυβερνήσεων της Ευρώπης είχε η παλινόρθωση της κοινωνικής ευημερίας και η ανασυγκρότηση των οικονομιών. Στα πλαίσια αυτού του μεταπολεμικού σχεδιασμού οι προσπάθειες ανασύνταξης επικουρήθηκαν από τις επικρατούσες οικονομικές και κοινωνικές θεωρίες καθώς επίσης και από τις πρόσφατες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Κυρίαρχο μέλημα των εφαρμοζόμενων πολιτικών ήταν η βέλτιστη βιομηχανική χωροθέτηση, ώστε η οικονομία να αναπτυχθεί τάχιστα, καθώς και η πρότυπη αστική και περιφερειακή ανάπτυξη ώστε να επανέλθει η κοινωνική ευημερία. Συνέχεια

Posted in Γεωγραφία | Tagged ,

Πολιτική και Γεωγραφία – Early thoughts about Geopolitics

Στο τέλος του 19ου αιώνα τα Ευρωπαϊκά εθνικά κράτη επιδίδονταν σε κούρσα ανταγωνισμού. Αφενός μεν υπήρχε αποικιακός ανταγωνισμός με την επιδίωξη διεύρυνσης των εμπορικών οδών προς την μητρόπολή και αφετέρου δε ιμπεριαλιστικές τάσεις του ενός έναντι του άλλου. Η Γεωγραφία ως νεόκοπή επιστήμη και ειδικότερα ο κλάδος της Πολιτικής Γεωγραφίας αποτέλεσε εργαλείο για αυτές τους τις βλέψεις. Η Πολιτική Γεωγραφία ή αλλιώς γεωπολιτική αποτέλεσε έναν κλάδο που συνέδεε τις πολιτικές και τα συμφέροντα κάθε κράτους στη διεθνή σκηνή με τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά ενός τόπου. Επιπρόσθετα αποδείχθηκε σημαντικό εργαλείο  λήψης αποφάσεων των αποικιοκρατικών και ιμπεριαλιστικών δυνάμεων της εποχής του τέλους του 19ου και του μεσοπολέμου. Συνέχεια

Posted in Γεωγραφία | Tagged ,

Πρώτες Σχολές Γεωγραφίας – First major phases of Geography

Στις αρχές του 19ου αιώνα η Ευρώπη βρισκόταν σε διαβουλεύσεις. Ο Ναπολέων είχε ηττηθεί και στο Συνέδριο της Βιέννης (1815) το παλαιό καθεστώς «ancient regime» προσπαθούσε να παραμείνει κραταιό ώστε να συνεχίσει να ρυθμίζει τις καταστάσεις στον Ευρωπαϊκό χώρο. Ωστόσο οι εξελίξεις κατά την διάρκεια του αιώνα αυτού ήταν ραγδαίες και η έννοια της προόδου και αλλαγής ήταν διάχυτη σε όλους τους τομείς της ζωής. Στην Ευρώπη σταδιακά ξεσπούν φιλελεύθερα και εθνικιστικά κινήματα, γεγονός που είχε ως συνέπεια τη δημιουργία των σύγχρονων εθνικών κρατών, όπως της Γερμανίας και της Ιταλίας, ενώ παράλληλα κατακερματίστηκαν  αυτοκρατορίες όπως η Αυστροουγγρική και η Οθωμανική. Επιπλέον η βιομηχανική επανάσταση επεκτάθηκε σε όλο τον Ευρωπαϊκό χώρο ενώ και οι επιστήμες τόσο οι κοινωνικές όσο και οι θετικές πέρασαν σε περίοδο ραγδαίας ανάπτυξης.  Μέσα σε αυτό το κλίμα η Γεωγραφία ξέφυγε από τα στενά πλαίσια της χαρτογραφίας και αναδείχθηκε σε μια Ακαδημαϊκή επιστήμη. Συνέχεια

Posted in Γεωγραφία | Tagged , ,